Η Treatment-Resistant Depression (TRD) ορίζεται ως μείζων καταθλιπτική διαταραχή που δεν ανταποκρίθηκε επαρκώς σε τουλάχιστον δύο κύκλους αντικαταθλιπτικής αγωγής επαρκούς δοσολογίας και διάρκειας (≥4–6 εβδομάδες έκαστος), χορηγούμενους στο τρέχον καταθλιπτικό επεισόδιο. Αποτελεί την κύρια ένδειξη rTMS.

Γιατί έχει σημασία

Το ~30% των ασθενών με MDD δεν ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στη φαρμακοθεραπεία (δεδομένα STAR*D trial). Αυτοί οι ασθενείς φέρουν δυσανάλογα μεγάλο φορτίο αναπηρίας, κινδύνου αυτοκτονίας και υγειονομικού κόστους. Το rTMS, ειδικά το iTBS accelerated (SAINT protocol), προσφέρει ταχεία αντικαταθλιπτική δράση σε ένα πληθυσμό με λίγες εναλλακτικές.

Μηχανισμός

Νευροβιολογική βάση TRD: μειωμένος προμετωπιαίος φλοιός, ελαττωμένος νευροτροφικός παράγοντας (BDNF), γλουταμινεργική δυσλειτουργία (υπολειτουργία των NMDA υποδοχέων), διαταραγμένη νευροπλαστικότητα.
Φαρμακολογικά: ανθεκτικότητα λόγω γενετικών παραλλαγών του κυτοχρώματος P450 (CYP2D6, CYP2C19 πτωχοί/υπερταχείς μεταβολιστές), πολυμορφισμοί της P-γλυκοπρωτεΐνης (μεταφορά μέσω του αιματοεγκεφαλικού φραγμού – BBB), φαρμακοδυναμική ανοχή.
rTMS παρακάμπτει τους φαρμακολογικούς μηχανισμούς ανθεκτικότητας: δρα απευθείας στα νευρωνικά κυκλώματα μέσω νευροπλαστικότητας

Κλινική Σημασία

Σε ασθενείς με TRD, το rTMS επιτυγχάνει ποσοστά ανταπόκρισης ~50–55% και ύφεσης ~30–35% (μετα-αναλύσεις). Το SAINT protocol (accelerated iTBS, 50 συνεδρίες/5 ημέρες) έδειξε ποσοστά ύφεσης 79% σε ανοιχτή μελέτη (Cole et al., 2020) — αποτέλεσμα που επανελήφθη μερικώς σε RCT. Η φαρμακογενετική (PGx) αξιολόγηση πριν από rTMS βοηθά στην ταυτόχρονη βελτιστοποίηση φαρμακοθεραπείας.

Explicit Relations (Entity Graph)

TRD (Ανθεκτική στην αγωγή κατάθλιψη) → ορίζεται ως → αποτυχία ≥2 επαρκών δοκιμών αντικαταθλιπτικής αγωγής.
TRD → κύρια ένδειξη για → rTMS (επαναληπτικό διακρανιακό μαγνητικό ερεθισμό).
TRD → επηρεάζει → ~30% των ασθενών με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή (MDD).
TRD → σχετίζεται με → διαταραγμένη νευροπλαστικότητα.
TRD → σχετίζεται με → φαρμακογενετικές παραλλαγές των κυτοχρωμάτων CYP2D6 / CYP2C19.
rTMS → ποσοστό ανταπόκρισης (response rate) στην TRD → ~50–55%.
Επιταχυνόμενο iTBS (SAINT) → ύφεση (remission) στην TRD → έως 79% (σε μελέτες ανοιχτής επισήμανσης / open-label).
TRD → εναλλακτικές θεραπείες → ECT (Ηλεκτροσπασμοθεραπεία), κεταμίνη/εσκεταμίνη, MAOIs (αναστολείς της μονοαμινοξειδάσης).

Βιβλιογραφία

Rush AJ, Trivedi MH, Wisniewski SR, et al. (2006). Acute and longer-term outcomes in depressed outpatients requiring one or several treatment steps: a STAR*D report. American Journal of Psychiatry.
O’Reardon JP, Solvason HB, Janicak PG, et al. (2007). Efficacy and safety of transcranial magnetic stimulation in the acute treatment of major depression: a multisite randomized controlled trial. Biological Psychiatry.
Cole EJ, Stimpson KH, Bentzley BS, et al. (2020). Stanford accelerated intelligent neuromodulation therapy for treatment-resistant depression. American Journal of Psychiatry.