Ο Πλαγιοραχιαίος προμετωπιαίος φλοιός (Dorsolateral Prefrontal Cortex - DLPFC) είναι η κυριότερη εστία στόχευσης στο rTMS για κατάθλιψη. Εντοπίζεται στον πλάγιο προμετωπιαίο φλοιό (Brodmann areas 9 και 46) και αποτελεί κόμβο ελέγχου εκτελεστικών λειτουργιών, ρύθμισης συναισθήματος και επεξεργασίας εργαζόμενης μνήμης.

Γιατί έχει σημασία

Στη μείζονα κατάθλιψη, ο αριστερός DLPFC εμφανίζει συστηματικά μειωμένη μεταβολική δραστηριότητα και μειωμένη λειτουργική συνδεσιμότητα με την πρόσθιας μοίρα της έλικας του προσαγωγίου-Anterior Cingulate Cortex (ACC). Η διόρθωση αυτής της δυσλειτουργίας μέσω rTMS αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό αντικαταθλιπτικής δράσης.

Μηχανισμός

L-DLPFC (αριστερός): υποδιεγερμένος στη MDD → στόχος ενεργοποιητικών πρωτοκόλλων (HF-rTMS, iTBS)
R-DLPFC (δεξιός): σχετικά υπερδιεγερμένος → στόχος ανασταλτικών πρωτοκόλλων (LF-rTMS, cTBS) ή για άγχος
Ο DLPFC ασκεί top-down έλεγχο στον ACC μέσω της φλοιο-μεταιχμιακής οδού — όταν αυτή η σύνδεση αποκαθίσταται, ομαλοποιείται η επεξεργασία αρνητικού συναισθήματος
Νευρωνική βάση: διακοπτές γλουταμινεργικοί πυραμιδικοί νευρώνες της 5ης στιβάδας (glutamatergic – L5 pyramidal neurons) και γκαμπαεργικά κυκλώματα( GABAergic circuits) στο DLPFC
Διέγερση του L-DLPFC αυξάνει την ντοπαμινεργική και σεροτονινεργική νευροδιαβίβαση έμμεσα μέσω φλοιο-ραβδωτά κυκλώματα.

Κλινική Σημασία

Στόχευση: κλασικά με κανόνα 5 cm (5 cm anterior to motor hotspot), σύγχρονα με νευροπλοήγηση βάσει MRI για ακριβέστερη εντόπιση. Η ακριβής στόχευση στον προσδιορισμένος βάσει λειτουργικής διασύνδεσης DLPFC (anti-correlated με sgACC) συνδέεται με βελτιωμένα κλινικά αποτελέσματα.

Explicit Relations (Entity Graph)

DLPFC → primary target of → rTMS in MDD
L-DLPFC → hypoactive in → MDD
L-DLPFC → activated by → HF-rTMS / iTBS
R-DLPFC → inhibited by → LF-rTMS / cTBS
DLPFC → regulates → sgACC (subgenual ACC)
DLPFC → part of → prefrontal-limbic circuit
DLPFC → dysfunction in → MDD / TRD / cognitive impairment
DLPFC → located in → Brodmann Areas 9 & 46

Βιβλιογραφία

Fox MD, Buckner RL, White MP, Greicius MD, Pascual-Leone A (2012). Efficacy of transcranial magnetic stimulation targets for depression is related to intrinsic functional connectivity with the subgenual cingulate. Biological Psychiatry.
Siddiqi SH, Taylor SF, Cooke D, Pascual-Leone A, George MS, Fox MD (2020). Distinct symptom-specific treatment targets for circuit-based neuromodulation. American Journal of Psychiatry.
Weigand A, Horn A, Caballero R, et al. (2018). Prospective validation that subgenual connectivity predicts antidepressant efficacy of transcranial magnetic stimulation sites. Biological Psychiatry.
O’Reardon JP, Solvason HB, Janicak PG, et al. (2007). Efficacy and safety of transcranial magnetic stimulation in the acute treatment of major depression: a multisite randomized controlled trial. Biological Psychiatry.